X
تبلیغات
بازی تراوین
تفکر برتر ***به وب سایت آموزشی تفکربرتر خوش آمدید***
تفکر برتر
تفکر نقادانه و خلاق
آرشیو :

چهارشنبه 10 اسفند‌ماه سال 1384
مفهوم اسرار آمیز خلاقیت

 

 

به پرواز زنبور دقت کن !

 

در میان موجودات ، آنچه انسان را از دیگران متمایز ساخته و او را اشرف مخلوقات کرده ، داشتن قوه تفکر و درک کلیات است .

زندگی انسان در طول تاریخ هرگز از تفکر و اندیشه خالی نبوده است ؛ اما چیزی که مهم است و ابعاد موثر این تفکر را وسعت می بخشد ، پویایی اندیشه است . انسانی که پیوسته تفکر می کند و ذهن را از محبوس شدن در چارچوب ثابت و قواعد معین رها می کند و هر بار امور را به نحوی نو به هم مرتبط می سازد ، می تواند ایده یی جدید ارایه کند و در اینجا است که خلاقیت ظهور و بروز پیدا می کند .

خلاقیت ، همواره مفهومی اسرار آمیز ، وسیع و بسیار پیچیده بوده است ، بالاترین توانمندی تفکر و محصول نهایی ذهن و اندیشه انسان دانست اما صرف نظر از این باور قدیمی که خلاقیت را ناشی از نیروی اسطوره یی و ماورایی می پنداشتند در قلمرو علم روانشناسی و رفتارشناسی جدید نیز به دلیل ابهام و پیچیدگی ماهیت خلاقیت ، میان روانشناسی و پژوهشگران ذهن و روان در تعریف و تبیین آن اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد .

 

عناصر خلاقیت

خلاقیت ، دارای عناصر تشکیل دهنده یی است ، اولین عنصر ، قلمرو مهارت ها است کهر مربوط به استعداد آموزش و تجربه در یک زمینه خاص است و به عنوان مواد اولیه کار محسوب می شود زیرا ، برای اینکه در یک حوزه خاص ، خلاق شوند ، باید دارای مهارت لازم در آن زمینه باشند . عنصر دوم مهارت های خود را در راه جدیدی به کار اندازند . این ویژگی ها یا مهارت ها را میتوان با آموزش و تجربه گسترش داد .

عنصر سوم ، انگیزه است ، انگیزه میل به کار بخاطر همان کار است . اصولا انگیزه زمانی ایجاد می شود که شخص ، کار را جالب ، جذاب و رضایت آمیز ببیند و به انجام آن علاقه مند شود .

 

روش های ایجاد تفکر خلاق

معلم می تواند با به کارگیری شیوه های مناسب زمینه رشد خلاقیت را در دانش آموزان فراهم کند ذیل از آن جمله اند :

1-  استفاده از مغایرت ها : ارایه مطالبی که خلاف باورها مرسوم و عمومی علمی باشد ، مثلاً معلم در درس علوم از دانش آموزان بخواهد که نظریات قدیمی را رد کنند و بدین ترتیب دانش آموزان را بر انگیزاند تا چیزها را ارزیابی کنند و راه های جالبی برای آزمون و اثبات کردن مسائل بیابند .

2-  استفاده از تمثیل : معلم به دانش آموزان کمک کند تا با استفاده از چیزهایی که قبلاً می دانستند در موقعیتی مشابه به اطلاعات ، حقایق و اصول تازه یی دستیابند . به آنها نشان داده شود چگونه محصولات علمی بر اساس موقعیت های مشابه شکل گرفته اند .

3-   توجه دادن به کمبودها و خلأ موجود در دانش : از دانش آموزان خواسته شود بجای آنکه به دانستنی های انسان بپردازند آنچه را که برای انسان مجهول مانده است بررسی کنند . مهارتهای دانش آموزان را برای جستجوی شکافهای ، ناشناخته ها و مجهولات توسعه دهند . معلم باید از دانش آموزان بخواهد تا تمام تعاریف ممکن یک مساله و همچنین موارد نقض آن را جست و جو کنند .

4-  تقویت تفکر درباره امکانات و احتمالات : فرصتهایی ایجاد شود تا به سوالهایی مانند چطور ، اگر ، یا از چه راههایی پاسخ داده شود و حتی خود وادار به پاسخ دادن به آنها بشود . دانش آموزان باید بفهمند چگونه یک چیز به چیزدیگر منجر می شود . هنگام گفتن مساله به دانش آموزان فرصت اندیشیدن به راههای مختلف حل مساله داده شود .

5-  استفاده از سوالهای محرک : معلم باید بیشتر به گزاره های پرسشی که نیاز به درک عمیق دارد ، توجه کند و سوالهایی که نیاز به ترجمه ، تفسیر ، تعریف ، اکتشاف و تجزیه و تحلیل دارد استفاده کند .

6-    ایجاد فرصتهایی برای دانش آموزان تا رازهایی هر چیز را جستجو کنند .

7-    تشویق به مطالب زندگی افراد خلاق .

8-  تقویت تعامل دانش آموزان با اطلاعات قبلی : ایجاد فرصتهایی برای دانش آموزان تا با اطلاعاتی که دارند بازی کنند و به آنها کمک کنند و فرصت دهند تا بتوانند با استفاده از حقایق و اطلاعات که قبلا آموخته اند کارهایی را تجربه کنند .

9-   تقویت مهارتهای مطالعه خلاق : از دانش آموزان خواسته شود به جای آنکه بگویند چه خوانده اند ، عقایدی را که در نتیجه خوانده اند به دست آورده اند بیان کنند .

10-  ایجاد ابهام و تقویت آن : همه می دانند دانش آموزان زمانی یاد می گیرند که با موفقیتهای حل مساله مواجه باشند . بنابراین معلم باید موقعیت یادگیری را بیان نکته یی آغاز کند و سپس دست نگهدارد و اجازه دهد دانش آموزان خود با اطلاعات بازی کنند و درگیر شوند ، این روش خوبی است که منجر به یادگیری خود هدایتی می شود .

11-  استفاده از روش اکتشافی : در روش اکتشافی ، دانش آموز خود به جستجوی راه حل می رود و معلم نقش راهنما را ایفا می کند . در این روش بیش از جواب مساله چگونگی یافتن جواب مهم است . دانش آموز خود را به اطلاعاتی که پیرامون مساله توجه کرده و حتی ممکن است تغییراتی در آن ایجاد کند . بدین ترتیب امکان تجربه شخصی توسط دانش آموزان ، موقعیت یادگیری را برای آنها جذاب و مطبوع می نمایید و انگیزه های درونی آنها را تقویت میکند . همه این جنبه ها در کشف و شکوفایی استعداد خلاق دانش آموزان تأثیر مستقیم دارد .

 

ویژگی های شخصیت خلاق

هر چند خلاقیت یک توانایی همگانی است و همه انسانها کم و بیش از آن برخوردارند اما افرادی که خلاقیت بالایی دارند و به عنوان افرادی خلاق شناخته می شوند دارای خصوصیات شخصیتی و رفتار ویژه یی هستند که به وسیله این خصوصیات می تواند آن را از سایر افرادی که از خلاقیت کمتری برخوردار هستند تشخیص داد .

1-    استقلال :  فرد خلاق در افکار و کارهای خویش از استقلال بالایی برخوردار است .

2-    کنجکاوی : کنجکاوی یک خصوصیت بارز فرد خلاق است . او تمایل زیادی به کشف مسائل و پی بردن به اصل پدیده ها دارد .

3-  علاقه به کارهای پیچیده : فرد خلاق پیچیدگی را دوست دارد به همین دلیل او در کارهای مشکل و پیچیده بیش از هر چیز دیگر انرژی صرف می کند .

4-    تحمل ابهام : برای فرد خلاق مواجه شدن با ابهامات ، یک مبارزه محسوب می شود و برای او نوعی لذت به دنبال دارد .

5-    انعطاف پذیری : فرد خلاق از ذهن و شخصیتی بسیار انعطاف پذیر برخوردار است .

6-    شوخ طبعی : شوخی ، خود نوعی خلاقیت است و شوخ طبعی از جمله ویژگی های عینی و قابل مشاهده در افراد خلاق است .

7-    اعتماد به نفس بالا : فرد خلاق نسبت به خود و توانمندی هایش آگاهی دارد به همین سبب است از اعمتاد به نفس زیاد برخوردار است .

8-  ابتکار : ابتکار داشتن یعنی دور شدن از کلیشه ها ، قالبها و عادت های رایج و تکراری . فرد خلاق به راه حلهای کلیشه ای و به طور کلی تفکر مبتنی بر عادت علاقه ای ندارد .

9-    پشتکار : فرد خلاق تلاشگر و سخت کوش است و شکستها او را خسته نمی کند .

10-  تخیل قوی : تخیل زیربنای خلاقیت است . این واقعیت را تاریخ علم و اندیشه های شخصیتهای خلاق به اثبات رسانیده است .

11-  حساسیت و توجه :  بسیار از اشیا و پدیده هایی که برای اغلب مردم عادی و پیش پا افتاده جلوه می کند ، می تواند توجه و حساسیت فرد خلاق را برانگیزد .

12-  زیبایی دوستی : فرد خلاق به اسانی مجذوب زیبایی می وشدو نسبت به آن توجه و دقت زیادی دارد .

13-  تردید :  فرد خلاق معمولا هر عقیده یا ایده تازه یی را به راحتی نمی پذیرد .

 

شناخت ویژگی های خلاق

1-    ایده ها و نظرات خود را بدون ترس مطرح می کند .

2-    معمولاً برای مسائل ، راه حلها و پاسخهایی متفاوت از سایر همسالان خود ارایه می کند .

3-    به فعالیتها هنری علاقه زیادی دارد و در این زمینه دارای تجربه و مهارت است .

4-    قالباً ایده ها و راه حلهای بیشتری نسبت به سایر همسالان خود پیشنهاد می کند .

5-    معمولا قادر است با طنز پردازی ها و شوخی های جالب دیگران را بخنداند .

6-    از والدین خود اغلب سؤالاتی غیر عادی و گاه عجیب و غریب می پرسد .

7-    علاقه زیادی به نقاشی و ترسیم افکار و ایده های خود دارد .

8-    انتقادگر است وهر نظر یا عقیده یی را به راحتی نمی پذیرد .

9-    گاهی به خاطر بیان نظرات ایده های عجیب و غریبش در نظر همسالان خود فردی غیر عادی جلوه می کند .

10-  از قوه تخیل خوبی برخوردار است .

11-  معمولا با آب و تاب صحبت می کند وسعی می کند ایده هایش را با جزییات کامل شرح دهد .

 

منابع خلاقیت

1-    عدم آشنایی والدین و مربیان با مفهوم واقعی خلاقیت

2-    قرار دادن قوانین خشک و دست و پاگیر در منزل و جامعه

3-    عدم تکیه بر تفاوتهای فردی

4-    عدم اعمال مدیریت مناسب برای ایجاد جو مناسب برای خلاقیت

5-    عدم مشاهده و آزمایش

6-    تأکید بر روش تقلیدی و قالبی در علم و یادگیری

7-    تأکید بر تفکر همگرا به جای تفکر واگرا

8-    رواج روح سکوت در مقابل افراد

9-    درگیر نشدن در مسائل زندگی

10- عدم نشاط و پویایی در جامعه

 

نگاه خلاقانه آبراهام لینکلن رئیس جمهور پیشین آمریکا را در باره معلم پسرش می آوریم . آبراهام لینکلن در نامه یی به آموزاگار پسرش نوشت :

او باید بداند که همه مردم عادل و همه آنها صادق نیستند . اما به پسرم بیاموزید که به ازای هر شیاد ، انسانهای صدیق هم وجود دارد ، به او بگویید در ازای هر سیاستمدار خودخواه رهبر با همتی  هم وجود دارد ، به او بیاموزید که در ازای هر دشمن ، دوستی هم هست .

می دانیم که وقت می گیرد ، اما به او بیاموزید که از باختن پند بگیرد و از پیروز شدن لذت ببرد . او را از غبطه بر حضر دارید . به او نقش مهم کسب در زندگی را آموزش دهید به او بگویید تعمق کند . به پرندگان در در حال پرواز در دل آسمان دقیق شود . به گلهای درون باغچه ، به زنبورها که در هوا پرواز می کند دقیق شود .

به پسرم بیاموزید که در مدرسه بهتر این است که مردود شود اما با تقلب به قبولی نرسد به پسرم یاد بدهید با ملایم ها ملایم و با گردن کشها گردن کش باشد . به عقاید ایمان داشته باشد حتی اگر همه در جهت خلاف حرف می زنند .

به پسرم یاد بدهید که همه حرفها را بشنود و سخنی را که به نظرش درست می رسد انتخاب کند . ارزشتهای زندگی را پسرم یاد بدهید که در اوج اندوه تبسم کند ، به او بیاموزید که در اشک ریختن خجالتی و جود ندارد ، به او بیاموزید که برای فکر و شعورش مبلغی تعیین کند ، اما قیمت گذاری برای دل بی معنا است . به او بگوید که تسلیم هیاهو نشود و اگر خود را بر حق می داند پای سخنش بایستد و با تمام قوا بجنگد . در کار تدریس به پسرم ملایمت به خرج دهید ، اما از او یک نازپرورده نسازید .

بگذارید که او شجاع باشد . به او بیاموزید که به مردم اعتقاد داشته باشد . توقع زیادی است ، اما ببینید که چه می توانید بکنید . پسرم کودک کم سال خوبی است .

 


دوشنبه 12 دی‌ماه سال 1384
چگونه اعتماد به نفس نوجوانان را بالا ببریم .

 

اتفافی که برای همه پدرها و مادرها می افتد این است که روزی چشم باز می کنند می بینند که کودکشان دیگر کودک نیست ، لحظه غریبی است هم غرورآفرین است و هم آغاز دلواپسی . زیرا والدین دوران طفولیت و کودکی فرزندانشان را دوست دارند ، اما دوران نوجوانی آنها را روزگاری سخت و دشوار می دانند زیرا نوجوانان در این سن دوست دارند به تنهایی با مشکلاتشان و با جامعه رویرو شوند ، آنها می خواهند خود تجربه کنند و بیاموزند اما والدین ، نگران از خطرات احتمالی نمی توانند قبول کنند که او را تنها رها کنند و این مسئله اصلی ترین تضاد را بین والدین و نوجوانان ایجاد می کند و معمولا این تعارضات چون در مسیر صحیح هدایت نمی شود ، بیشتر اوج گرفته و اغلب به یاس و ناامیدی آنان می انجامد ، چون آنها فکر می کنند نمی توانند مطابق استاندارهای والدینشان رفتار کنند .

آنچه پدرها و مادرها باید بدانند :

انسانها همه دارای نقاط قوت و ضعف هستند ، انتظار نمی رود که آنچه پدرها و مادرها دارند فرزندان هم همان تواناییها را داشته باشند ، آنها افرادی متفاوت با ما هستند بنابراین نباید از آنها انتظار داشته باشیم در حد معیار ها و توقعات ما خود را نشان دهند

نصیحت کردن ، تهدید و دعوا ، خواهش و بیان آرزوها ، غرغر کردن و قدرت نمایی روشهای مناسبی برای بهبود عملکرد نوجوانان به شما نمی رود . اگر در مقابل نوجوانتان قصد پیروزی داشته باشید هیچ کمکی به او نخواهید کرد . اما اگر واقعا قصدتان کمک کردن به او در رسیدن به موفقیت است می بایست به روشهای ذیل او را تشویق کنید تا موجب تقویت اعتماد به نفس وی گردد :

-         به او اعتماد کنید و بگذارید تواناییهایش را ثابت کند .

-         پیشرفتهای او را هر چند ناچیز باشند ،‌ بزرگ بشمارید و از او قدردانی کنید .

-         بجای بحث درباره اشتباهات وی ، نقاط قوت او را به بحث گذاشته و به آنها توجه کنید .

-         او را با دیگران مقایسه نکنید و او را همانطور که هست دوست بدارید و به او احترام بگذارید .

-         علائق او را در نظر بگیرید و بدلیل سطحی یا دور از دسترس بودن آرزوهایش با وی مخالفت نکنید .

-         در برابر او تظاهر به دانایی بیش از اندازه نکنید و قبول داشته باشید شما هم می توانید مثل دیگران اشتباه کنید .

-         در پایان به یاد داشته باشید اساس یک رابطه خوب با نوجوان که به عزت نفس وی کمک می کند بر اساس برابری و احترام متقابل استوار است . 


سه‌شنبه 6 دی‌ماه سال 1384
تفکر نقادانه و تفکر خلاق

 

چند اصل مهم در تفکر نقادانه و تفکر خلاق

 

1- نقد کردن یعنی بررسی و تجزیه و تحلیل کردن ، یعنی زوایای خوب برای موضوع را سنجیدن .

 

2- برای نقد کردن یک موضوع باید ابتدا پیرامون آن اطلاعاتی را جمع آوری کنیم و بعد با توجه به مستندات ثابت شده علمی و تجربیات مورد اطمینان خود یا دیگران آنها را بررسی و ارزیابی کنیم و نتیجه درست و مطلوب را از آن بگیریم .

 

3- تمام افراد با فراگیری مجموعه ای از دانشها و مهارتها خواهند توانست خلاق باشند نه فقط بعضی از نخبگان و هوشمندان

 

4- اگر بخواهید خلاق باشید خواستن ، توانستن است به شرط دانستن  باید راهکارها را یاد بگیرید و عمل کنید تا به خواستن خود برسید .  

 

5- فهمیدن بهتر از آموختن است .

 

6- در تفکر نقادانه بدبینی و  عدم اعتماد به دیگران وجود ندارد بلکه فرد به دنبال  کشف واقعیات است .

 

7- در تفکر نقادانه بخش موقعیت ها و به خصوص موفقیتهایی که امکان خطر در آنها هست به دقت سنجش و ارزیابی می شود و سپس تصمیم گیری و طراحی ذهنی می گردد .

 

8- وقتی به تفکر نقادانه می پردازید باید سؤال کنید .اطلاعات به دست آورید . به ارزیابی و

تفکر و مطالعه پیرامون موضوع داشته باشید .

 

9- زمانی که عده ای به نظر شما مخالف باشند بهترین اقدام پرهیز از پرخاشگری ، نبودن بحث نزاع ، داشتن لحن مؤدبانه و مناسب با طرف مقابل ، بیان نظرات به طور وضوح ، اجازه به طرف مقابل در بیان دلایل و دیدگاهها ، ارائه راه حلهای مختلف ،‌داشتن مهارت حل مسئله

 

10- مهارت تفکر نقادانه به شما کمک می کند  که از میان اطلاعات و پیشنهادهای فراوانی که به شما می شود پیشنهادهای سالم را از پیشنهادهای ناسالم  تشخیص بدهید .

 

11- با استفاده از تفکر نقادانه فرصت می یابید تا اطلاعات لازم برای تصمیم گیری درست را جمع آوری ، دسته بندی و تجزیه و تحلیل کنید .

 

12- تفکر نقادانه فرد را قادر می سازد تا واقعیت ها را دریابد و خود را اسیر حدس و گمان نکند .

 

13- { چه کنیم تا تفکر نقادانه داشته باشیم }

 به موضوع مورد نظر دقیق شوید ، اگر چیزی برایتان مبهم است بپرسید ، همیشه فکر کنیدممکن است راه دیگری هم وجود داشته باشد مسائل را برای خودتان تجزیه و تحلیل کنید . برای تجزیه و تحلیل درست و اصولی نیازمند اطلاعات هستند . هوشمندانه رفتار کنید نه متعصبانه ،‌همیشه در نظر بگیرید اگر این کار را بکنید چه می شود  و اگر نکنید چه می شود ، دست به عمل بزنید .

 

14- تمام شأن و عظمت انسان در فکر اوست .                پاسکال

 

15 - تفکر خلاق قابل فراگیری است .

 

16-  نوع نگرش ما نسبت به وقایع مهمتر از خود  آن وقایع است . کسانی که در رویارویی  با  واقعیت ها واکنش منفی نشان می دهند  قالب ضعیفی دارند . هر چه ذهنیت شما مثبت  باشد خلق ایده در شما بیشتر رخ می دهد .

 

17- هیچوقت فکر نکنید اگر ایده نوی خود  را با کسی مطرح کنید آن را خواهند دزدید ، بلکه  با مطرح کردن آن شما خود را وادار  به تفکر بیشتر راجع به آن و پروراندن  آن خواهید کرد .

 

18- مهمترین پیش نیاز تفکر خلاق ذهنیت  مثبت داشتن است .

 

19- هر وقت خود را در شرایطی که تفکر خلاق داشته باشید حس نمی کنید ، تصویرسازی کنید تا چارچوب ذهنی شما به حالت سازنده ای درآید .


برای عضویت در خبرنامه این وبلاگ نام کاربری خود در سیستم بلاگ اسکای را وارد کنید **
نام کاربری شما :
عناوین آخرین یادداشت ها


طراح قالب : محمد حسین مسلمان

آمار تعداد بازدیدکنندگان : 97511

Powered by BlogSky.com